TỦA THÀNG – MIỀN SƠN THỦY GIÀU BẢN SẮC VÀ KHÁT VỌNG PHÁT TRIỂN

Nằm ở phía Đông Bắc tỉnh Điện Biên, xã Tủa Thàng là vùng đất hội tụ vẻ đẹp hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc, không gian thơ mộng của lòng hồ sông Đà cùng những giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc. Sau khi được thành lập và đi vào hoạt động theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tủa Thàng đang mở ra một giai đoạn phát triển mới với không gian rộng lớn hơn, nguồn lực được tập trung hơn và nhiều tiềm năng để phát triển nông – lâm nghiệp, thủy sản, thương mại, dịch vụ và du lịch cộng đồng.

Xã mới được hình thành sau sắp xếp đơn vị hành chính

Thực hiện Nghị quyết số 1661/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Điện Biên năm 2025, xã Tủa Thàng được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của xã Huổi Só và xã Tủa Thàng thuộc huyện Tủa Chùa trước đây.

Xã chính thức hoạt động từ ngày 1/7/2025, trực thuộc tỉnh Điện Biên, không tổ chức cấp hành chính trung gian là cấp huyện. Việc thành lập xã Tủa Thàng mới góp phần tinh gọn tổ chức bộ máy, tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân tiếp cận các dịch vụ hành chính công ngay tại cơ sở.

Sau sắp xếp, xã có quy mô tự nhiên trên 150km², dân số khoảng 9.000 người. Không gian hành chính mới tạo nên sự gắn kết giữa khu vực vùng cao sản xuất nông – lâm nghiệp với khu vực ven lòng hồ sông Đà, hình thành địa bàn có tiềm năng phát triển kinh tế đa dạng và lâu dài.

Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

Xã Tủa Thàng có vị trí địa lý tương đối đặc biệt, vừa tiếp giáp các xã trong tỉnh Điện Biên, vừa có ranh giới với tỉnh Lai Châu và tỉnh Sơn La. Phía Bắc xã giáp các xã Nậm Mạ, Nậm Cuổi của tỉnh Lai Châu; phía Nam giáp xã Sáng Nhè; phía Đông giáp xã Mường Chiên của tỉnh Sơn La; phía Tây giáp các xã Sín Chải và Sính Phình của tỉnh Điện Biên.

Địa hình của xã chủ yếu là đồi núi, bị chia cắt bởi các dãy núi, khe suối và khu vực lòng hồ. Bên cạnh những vùng núi cao còn nhiều khó khăn về giao thông và sản xuất, Tủa Thàng sở hữu diện tích mặt nước lớn thuộc lòng hồ thủy điện Sơn La, cảnh quan rừng núi tự nhiên và hệ sinh thái phong phú. Đây là điều kiện thuận lợi để địa phương phát triển nông – lâm nghiệp, chăn nuôi đại gia súc, nuôi trồng thủy sản, bảo vệ rừng và khai thác các loại hình du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm.

Vùng đất đa dạng về văn hóa dân tộc

Tủa Thàng là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào các dân tộc Mông, Dao, Thái và một số dân tộc khác. Mỗi cộng đồng dân tộc đều có tiếng nói, trang phục, phong tục, tập quán, tri thức dân gian, nghề thủ công, lễ hội và văn hóa ẩm thực riêng, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa sắc màu.

Trong đời sống cộng đồng, nhiều nét đẹp truyền thống vẫn được người dân gìn giữ và trao truyền qua các thế hệ. Những nếp nhà nằm ven sườn núi, trang phục truyền thống rực rỡ, các món ăn chế biến từ sản vật địa phương cùng tinh thần đoàn kết, cần cù, hiếu khách là những dấu ấn đặc trưng của con người Tủa Thàng.

Một trong những không gian sinh hoạt kinh tế và văn hóa tiêu biểu của địa phương là chợ phiên Tủa Thàng tại thôn Tà Huổi Tráng. Chợ được tổ chức vào ngày Dần và ngày Thân theo âm lịch, khoảng sáu ngày có một phiên. Không chỉ là nơi trao đổi nông sản, vật nuôi, hàng hóa thiết yếu và sản phẩm thủ công, chợ phiên còn là nơi gặp gỡ, giao lưu, lưu giữ sắc màu văn hóa của đồng bào vùng cao.

Tiềm năng phát triển nông – lâm nghiệp và thủy sản

Nông nghiệp, lâm nghiệp và chăn nuôi tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong đời sống của người dân Tủa Thàng. Các loại cây trồng phổ biến gồm lúa, ngô, sắn, cây ăn quả và một số cây dược liệu phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của vùng núi.

Địa phương đang từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng nâng cao giá trị, mở rộng diện tích cà phê, mắc ca và hình thành các vùng sản xuất tập trung. Song song với trồng trọt, chăn nuôi trâu, bò, dê, gia cầm được xác định là hướng sinh kế phù hợp với điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân. Trong năm 2026, xã đã huy động người dân và các lực lượng tham gia chuẩn bị diện tích trồng mới cà phê, mắc ca, tạo tiền đề hình thành vùng nguyên liệu và nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình.

Với lợi thế mặt nước lòng hồ sông Đà, nuôi trồng và khai thác thủy sản đang trở thành hướng phát triển kinh tế nhiều triển vọng. Các mô hình nuôi cá lồng, đánh bắt thủy sản, cung cấp cá và sản vật lòng hồ cho thị trường, nhà hàng và các cơ sở lưu trú du lịch từng bước tạo thêm việc làm, đa dạng hóa sinh kế cho người dân.

Tiềm năng du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng

Thiên nhiên đã ban tặng cho Tủa Thàng cảnh quan sơn thủy hữu tình với lòng hồ sông Đà trong xanh, những dãy núi đá nối tiếp nhau, các bản làng yên bình và không gian văn hóa dân tộc còn lưu giữ nhiều nét nguyên sơ.

Cầu Pa Phông bắc qua lòng hồ là một trong những điểm nhấn cảnh quan nổi bật của xã. Từ khu vực cầu, du khách có thể ngắm nhìn mặt hồ rộng lớn, những dãy núi trùng điệp và các bản làng ven hồ. Lòng hồ Tủa Thàng được nhiều du khách ví như một “Hạ Long thu nhỏ giữa núi rừng Tây Bắc” bởi sự hòa quyện giữa núi, rừng và mặt nước.

Bên cạnh cầu Pa Phông và lòng hồ sông Đà, xã còn có hang động Pê Răng Ky với vẻ đẹp tự nhiên, hệ thống nhũ đá đa dạng; thôn Huổi Loóng của đồng bào Dao với không gian bản làng ven hồ thanh bình; các điểm lưu trú cộng đồng, homestay và khu vực trải nghiệm văn hóa, ẩm thực địa phương.

Đến với Tủa Thàng, du khách có thể đi thuyền tham quan lòng hồ, câu cá, trải nghiệm hoạt động đánh bắt thủy sản, khám phá đời sống bản làng, thưởng thức các món ăn dân tộc và tìm hiểu nghề thủ công, trang phục, phong tục của đồng bào Mông, Dao, Thái. Phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh địa phương mà còn tạo điều kiện để người dân tham gia cung cấp dịch vụ, tiêu thụ nông sản và tăng thêm thu nhập.

Diện mạo nông thôn từng bước đổi mới

Những năm qua, thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia và nguồn lực đầu tư của Nhà nước, hệ thống kết cấu hạ tầng trên địa bàn Tủa Thàng từng bước được cải thiện. Nhiều tuyến đường liên thôn, công trình điện, nước sinh hoạt, thủy lợi, nhà văn hóa, điểm trường và công trình bảo vệ khu dân cư đã được đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân đi lại, sản xuất, học tập và trao đổi hàng hóa.

Các chương trình giảm nghèo bền vững, đào tạo nghề, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, xóa nhà tạm, nhà dột nát và hỗ trợ điện sinh hoạt đã mang lại những thay đổi thiết thực. Nhiều hộ dân có nhà ở kiên cố, được tiếp cận điện, nước, vốn vay và kiến thức sản xuất; đời sống vật chất, tinh thần từng bước được nâng lên.

Tuy nhiên, do địa bàn rộng, dân cư phân bố không tập trung, địa hình bị chia cắt và một số khu vực còn khó khăn về giao thông, Tủa Thàng vẫn cần tiếp tục huy động nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng, giảm nghèo, ổn định dân cư, phòng chống thiên tai và nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu cho người dân.

Xây dựng chính quyền gần dân, phục vụ Nhân dân

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức bộ máy của xã từng bước được kiện toàn. Trung tâm Phục vụ hành chính công xã thực hiện tiếp nhận, hướng dẫn và trả kết quả thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân; danh mục thủ tục hành chính và mã QR được công khai để người dân thuận tiện tra cứu.

Cùng với cải cách hành chính, xã chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức và tăng cường trao đổi, đối thoại với Nhân dân. Mục tiêu là xây dựng chính quyền cơ sở hoạt động công khai, minh bạch, gần dân, sát dân, giải quyết kịp thời các nhu cầu chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Khát vọng vươn lên trong giai đoạn mới

Trong định hướng phát triển đến năm 2045, Tủa Thàng được xác định là xã nông – lâm nghiệp trọng điểm, phát triển sản xuất hàng hóa gắn với bảo vệ rừng và môi trường sinh thái; mở rộng chăn nuôi đại gia súc, nuôi trồng thủy sản lòng hồ, cây dược liệu và các cây trồng có giá trị kinh tế.

Địa phương đồng thời ưu tiên phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với lòng hồ sông Đà, hang động Pê Răng Ky và không gian văn hóa dân tộc; hoàn thiện hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông, giáo dục, y tế và các thiết chế văn hóa. Công tác quản lý, bảo vệ rừng, phòng chống sạt lở, lũ quét và bảo vệ nguồn nước được xác định là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình phát triển.

Với truyền thống đoàn kết, tinh thần cần cù của Nhân dân các dân tộc, sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh Điện Biên và quyết tâm của cả hệ thống chính trị, xã Tủa Thàng đang từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng, khắc phục khó khăn, xây dựng quê hương ngày càng ổn định, văn minh và phát triển bền vững.

Tủa Thàng hôm nay không chỉ là vùng đất của núi rừng, lòng hồ và những bản làng giàu bản sắc, mà còn là vùng đất của niềm tin, sự đổi mới và khát vọng vươn lên trong thời kỳ mới.